Modern Panditji

भद्रा

भद्रा 2030, तारखा आणि वेळा

2030 मध्ये भद्रा 99 वेळा लागेल. भद्रा हे विष्टी करणाचं नाव आहे, अर्ध्या तिथीचा तो काळ ज्यात रक्षाबंधनाची राखी बांधली जात नाही आणि होळी पेटवली जात नाही. खाली प्रत्येक वेळेचा काळ, तिचा वास आणि चंद्र रास दिली आहे.

सर्व वेळा भारतीय प्रमाण वेळेत (IST) आहेत आणि संपूर्ण भारतासाठी लागू आहेत. पंचक आणि भद्रा चंद्राच्या स्थितीवरून ठरतात, जी पृथ्वीवर सगळीकडे एकाच क्षणी बदलते, म्हणून या तक्त्याची शहरानुसार वेगळी आवृत्ती नाही.

आत्ता भद्रा चालू आहे का

पुढचं भद्रापृथ्वी लोक

शुक्रवार, 20 नोव्हेंबर, 2026, 07:00 म.उ. IST ला सुरू होईल

भद्रा

2030 मधल्या भद्रेच्या सगळ्या वेळा

99 वेळा

जानेवारी 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
बुध, 2 जाने01:34 म.उ.गुरु, 3 जाने12:11 म.पू.10 ता 37 मिस्वर्ग लोककृष्ण चतुर्दशीवृश्चिक
सोम, 7 जाने03:10 म.उ.मंगळ, 8 जाने03:05 म.पू.11 ता 55 मिपृथ्वी लोकशुक्ल चतुर्थीकुंभ
शुक्र, 11 जाने06:29 म.पू.शुक्र, 11 जाने07:36 म.उ.13 ता 7 मिपृथ्वी लोकशुक्ल अष्टमीमीन
मंगळ, 15 जाने03:19 म.पू.मंगळ, 15 जाने04:30 म.उ.13 ता 11 मिस्वर्ग लोकशुक्ल एकादशीवृषभ
शुक्र, 18 जाने09:02 म.उ.शनि, 19 जाने09:17 म.पू.12 ता 15 मिस्वर्ग लोकपौर्णिमामिथुन
मंगळ, 22 जाने08:03 म.पू.मंगळ, 22 जाने07:28 म.उ.11 ता 25 मिपृथ्वी लोककृष्ण तृतीयासिंह
शुक्र, 25 जाने02:40 म.उ.शनि, 26 जाने01:43 म.पू.11 ता 3 मिपाताळ लोककृष्ण सप्तमीकन्या
सोम, 28 जाने07:35 म.उ.मंगळ, 29 जाने06:32 म.पू.10 ता 57 मिस्वर्ग लोककृष्ण दशमीवृश्चिक

फेब्रुवारी 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
शुक्र, 1 फेब्रु12:34 म.पू.शुक्र, 1 फेब्रु11:43 म.पू.11 ता 9 मिपाताळ लोककृष्ण चतुर्दशीधनु
बुध, 6 फेब्रु09:07 म.पू.बुध, 6 फेब्रु09:41 म.उ.12 ता 34 मिपृथ्वी लोकशुक्ल चतुर्थीमीन
रवि, 10 फेब्रु03:59 म.पू.रवि, 10 फेब्रु05:19 म.उ.13 ता 20 मिस्वर्ग लोकशुक्ल अष्टमीमेष
गुरु, 14 फेब्रु12:08 म.पू.गुरु, 14 फेब्रु12:49 म.उ.12 ता 41 मिस्वर्ग लोकशुक्ल एकादशीमिथुन
रवि, 17 फेब्रु01:05 म.उ.सोम, 18 फेब्रु12:31 म.पू.11 ता 27 मिपृथ्वी लोकपौर्णिमाकर्क
बुध, 20 फेब्रु06:50 म.उ.गुरु, 21 फेब्रु05:39 म.पू.10 ता 49 मिपाताळ लोककृष्ण तृतीयाकन्या
शनि, 23 फेब्रु10:34 म.उ.रवि, 24 फेब्रु09:29 म.पू.10 ता 55 मिपाताळ लोककृष्ण सप्तमीतूळ
बुध, 27 फेब्रु04:03 म.पू.बुध, 27 फेब्रु03:20 म.उ.11 ता 17 मिपाताळ लोककृष्ण दशमीधनु

मार्च 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
शनि, 2 मार्च12:23 म.उ.रवि, 3 मार्च12:09 म.पू.11 ता 46 मिपाताळ लोककृष्ण चतुर्दशीमकर
शुक्र, 8 मार्च04:14 म.पू.शुक्र, 8 मार्च05:20 म.उ.13 ता 6 मिस्वर्ग लोकशुक्ल चतुर्थीमेष
मंगळ, 12 मार्च01:05 म.पू.मंगळ, 12 मार्च02:17 म.उ.13 ता 12 मिस्वर्ग लोकशुक्ल अष्टमीवृषभ
शुक्र, 15 मार्च06:18 म.उ.शनि, 16 मार्च06:17 म.पू.11 ता 59 मिपृथ्वी लोकशुक्ल एकादशीकर्क
मंगळ, 19 मार्च02:03 म.पू.मंगळ, 19 मार्च12:47 म.उ.10 ता 45 मिपृथ्वी लोकपौर्णिमासिंह
शुक्र, 22 मार्च03:48 म.पू.शुक्र, 22 मार्च02:15 म.उ.10 ता 27 मिपाताळ लोककृष्ण तृतीयातूळ
सोम, 25 मार्च06:09 म.पू.सोम, 25 मार्च05:07 म.उ.10 ता 57 मिस्वर्ग लोककृष्ण सप्तमीवृश्चिक
गुरु, 28 मार्च01:08 म.उ.शुक्र, 29 मार्च12:51 म.पू.11 ता 43 मिपाताळ लोककृष्ण दशमीमकर

एप्रिल 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
सोम, 1 एप्रि01:14 म.पू.सोम, 1 एप्रि01:40 म.उ.12 ता 25 मिपृथ्वी लोककृष्ण चतुर्दशीकुंभ
शनि, 6 एप्रि11:14 म.उ.रवि, 7 एप्रि12:35 म.उ.13 ता 20 मिस्वर्ग लोकशुक्ल चतुर्थीवृषभ
बुध, 10 एप्रि07:41 म.उ.गुरु, 11 एप्रि08:26 म.पू.12 ता 46 मिस्वर्ग लोकशुक्ल अष्टमीमिथुन
रवि, 14 एप्रि08:44 म.पू.रवि, 14 एप्रि08:02 म.उ.11 ता 18 मिपृथ्वी लोकशुक्ल एकादशीसिंह
बुध, 17 एप्रि12:18 म.उ.बुध, 17 एप्रि10:35 म.उ.10 ता 18 मिपाताळ लोकपौर्णिमाकन्या
शनि, 20 एप्रि11:51 म.पू.शनि, 20 एप्रि10:10 म.उ.10 ता 19 मिस्वर्ग लोककृष्ण तृतीयावृश्चिक
मंगळ, 23 एप्रि02:14 म.उ.बुध, 24 एप्रि01:23 म.पू.11 ता 9 मिपाताळ लोककृष्ण सप्तमीधनु
शुक्र, 26 एप्रि11:29 म.उ.शनि, 27 एप्रि11:40 म.पू.12 ता 12 मिपृथ्वी लोककृष्ण दशमीकुंभ
मंगळ, 30 एप्रि03:22 म.उ.बुध, 1 मे04:20 म.पू.12 ता 58 मिपृथ्वी लोककृष्ण चतुर्दशीमीन

मे 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
सोम, 6 मे04:42 म.उ.मंगळ, 7 मे05:54 म.पू.13 ता 11 मिस्वर्ग लोकशुक्ल चतुर्थीमिथुन
शुक्र, 10 मे10:30 म.पू.शुक्र, 10 मे10:41 म.उ.12 ता 11 मिपृथ्वी लोकशुक्ल अष्टमीकर्क
सोम, 13 मे07:32 म.उ.मंगळ, 14 मे06:21 म.पू.10 ता 49 मिपाताळ लोकशुक्ल एकादशीकन्या
गुरु, 16 मे08:36 म.उ.शुक्र, 17 मे06:43 म.पू.10 ता 7 मिपाताळ लोकपौर्णिमातूळ
रवि, 19 मे07:42 म.उ.सोम, 20 मे06:06 म.पू.10 ता 24 मिपाताळ लोककृष्ण तृतीयाधनु
बुध, 22 मे11:26 म.उ.गुरु, 23 मे10:56 म.पू.11 ता 29 मिपाताळ लोककृष्ण सप्तमीमकर
रवि, 26 मे11:38 म.पू.सोम, 27 मे12:19 म.पू.12 ता 41 मिपृथ्वी लोककृष्ण दशमीमीन
गुरु, 30 मे06:41 म.पू.गुरु, 30 मे07:58 म.उ.13 ता 17 मिस्वर्ग लोककृष्ण चतुर्दशीमेष

जून 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
बुध, 5 जून07:27 म.पू.बुध, 5 जून08:10 म.उ.12 ता 43 मिपृथ्वी लोकशुक्ल चतुर्थीकर्क
शनि, 8 जून09:27 म.उ.रवि, 9 जून09:05 म.पू.11 ता 38 मिपृथ्वी लोकशुक्ल अष्टमीसिंह
बुध, 12 जून03:31 म.पू.बुध, 12 जून02:06 म.उ.10 ता 35 मिपाताळ लोकशुक्ल एकादशीतूळ
शनि, 15 जून03:50 म.पू.शनि, 15 जून02:00 म.उ.10 ता 10 मिस्वर्ग लोकपौर्णिमावृश्चिक
मंगळ, 18 जून04:01 म.पू.मंगळ, 18 जून02:42 म.उ.10 ता 41 मिपाताळ लोककृष्ण तृतीयामकर
शुक्र, 21 जून10:21 म.पू.शुक्र, 21 जून10:19 म.उ.11 ता 57 मिपृथ्वी लोककृष्ण सप्तमीकुंभ
मंगळ, 25 जून01:55 म.पू.मंगळ, 25 जून03:01 म.उ.13 ता 6 मिस्वर्ग लोककृष्ण दशमीमेष
शुक्र, 28 जून10:37 म.उ.शनि, 29 जून11:50 म.पू.13 ता 13 मिस्वर्ग लोककृष्ण चतुर्दशीवृषभ

जुलै 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
गुरु, 4 जुलै07:05 म.उ.शुक्र, 5 जुलै07:12 म.पू.12 ता 7 मिपृथ्वी लोकशुक्ल चतुर्थीसिंह
सोम, 8 जुलै05:16 म.पू.सोम, 8 जुलै04:31 म.उ.11 ता 15 मिपाताळ लोकशुक्ल अष्टमीकन्या
गुरु, 11 जुलै09:44 म.पू.गुरु, 11 जुलै08:17 म.उ.10 ता 33 मिस्वर्ग लोकशुक्ल एकादशीवृश्चिक
रवि, 14 जुलै10:47 म.पू.रवि, 14 जुलै09:13 म.उ.10 ता 26 मिपाताळ लोकपौर्णिमाधनु
बुध, 17 जुलै01:28 म.उ.गुरु, 18 जुलै12:38 म.पू.11 ता 10 मिपृथ्वी लोककृष्ण तृतीयाकुंभ
शनि, 20 जुलै11:33 म.उ.रवि, 21 जुलै12:04 म.उ.12 ता 31 मिपृथ्वी लोककृष्ण सप्तमीमीन
बुध, 24 जुलै06:12 म.उ.गुरु, 25 जुलै07:29 म.पू.13 ता 17 मिस्वर्ग लोककृष्ण दशमीवृषभ
रवि, 28 जुलै02:18 म.उ.सोम, 29 जुलै03:05 म.पू.12 ता 47 मिस्वर्ग लोककृष्ण चतुर्दशीमिथुन

ऑगस्ट 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
शनि, 3 ऑग04:07 म.पू.शनि, 3 ऑग03:38 म.उ.11 ता 31 मिपृथ्वी लोकशुक्ल चतुर्थीसिंह
मंगळ, 6 ऑग11:11 म.पू.मंगळ, 6 ऑग10:12 म.उ.11 ता 2 मिपाताळ लोकशुक्ल अष्टमीतूळ
शुक्र, 9 ऑग03:17 म.उ.शनि, 10 ऑग02:00 म.पू.10 ता 43 मिस्वर्ग लोकशुक्ल एकादशीवृश्चिक
सोम, 12 ऑग06:24 म.उ.मंगळ, 13 ऑग05:16 म.पू.10 ता 53 मिपाताळ लोकपौर्णिमामकर
शुक्र, 16 ऑग12:53 म.पू.शुक्र, 16 ऑग12:42 म.उ.11 ता 48 मिपृथ्वी लोककृष्ण तृतीयाकुंभ
सोम, 19 ऑग03:23 म.उ.मंगळ, 20 ऑग04:24 म.पू.13 ता 1 मिस्वर्ग लोककृष्ण सप्तमीमेष
शुक्र, 23 ऑग11:48 म.पू.शनि, 24 ऑग12:57 म.पू.13 ता 9 मिस्वर्ग लोककृष्ण दशमीवृषभ
मंगळ, 27 ऑग05:01 म.पू.मंगळ, 27 ऑग05:09 म.उ.12 ता 7 मिपृथ्वी लोककृष्ण चतुर्दशीकर्क

सप्टेंबर 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
रवि, 1 सप्टें11:36 म.पू.रवि, 1 सप्टें10:38 म.उ.11 ता 2 मिपाताळ लोकशुक्ल चतुर्थीकन्या
बुध, 4 सप्टें04:28 म.उ.गुरु, 5 सप्टें03:25 म.पू.10 ता 57 मिस्वर्ग लोकशुक्ल अष्टमीवृश्चिक
शनि, 7 सप्टें09:18 म.उ.रवि, 8 सप्टें08:21 म.पू.11 ता 3 मिपाताळ लोकशुक्ल एकादशीधनु
बुध, 11 सप्टें03:40 म.पू.बुध, 11 सप्टें03:10 म.उ.11 ता 30 मिपृथ्वी लोकपौर्णिमाकुंभ
शनि, 14 सप्टें03:00 म.उ.रवि, 15 सप्टें03:31 म.पू.12 ता 31 मिपृथ्वी लोककृष्ण तृतीयामीन
बुध, 18 सप्टें09:32 म.पू.बुध, 18 सप्टें10:51 म.उ.13 ता 18 मिस्वर्ग लोककृष्ण सप्तमीवृषभ
रवि, 22 सप्टें05:39 म.पू.रवि, 22 सप्टें06:20 म.उ.12 ता 42 मिस्वर्ग लोककृष्ण दशमीमिथुन
बुध, 25 सप्टें06:35 म.उ.गुरु, 26 सप्टें05:59 म.पू.11 ता 25 मिपृथ्वी लोककृष्ण चतुर्दशीसिंह
सोम, 30 सप्टें06:44 म.उ.मंगळ, 1 ऑक्टो05:26 म.पू.10 ता 42 मिपाताळ लोकशुक्ल चतुर्थीतूळ

ऑक्टोबर 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
गुरु, 3 ऑक्टो10:24 म.उ.शुक्र, 4 ऑक्टो09:26 म.पू.11 ता 1 मिपाताळ लोकशुक्ल अष्टमीधनु
सोम, 7 ऑक्टो05:00 म.पू.सोम, 7 ऑक्टो04:31 म.उ.11 ता 32 मिपाताळ लोकशुक्ल एकादशीमकर
गुरु, 10 ऑक्टो03:40 म.उ.शुक्र, 11 ऑक्टो03:54 म.पू.12 ता 15 मिपृथ्वी लोकपौर्णिमामीन
सोम, 14 ऑक्टो08:02 म.पू.सोम, 14 ऑक्टो09:09 म.उ.13 ता 7 मिस्वर्ग लोककृष्ण तृतीयामेष
शुक्र, 18 ऑक्टो04:56 म.पू.शुक्र, 18 ऑक्टो06:11 म.उ.13 ता 14 मिस्वर्ग लोककृष्ण सप्तमीमिथुन
सोम, 21 ऑक्टो10:41 म.उ.मंगळ, 22 ऑक्टो10:46 म.पू.12 ता 5 मिपृथ्वी लोककृष्ण दशमीकर्क
शुक्र, 25 ऑक्टो07:10 म.पू.शुक्र, 25 ऑक्टो05:59 म.उ.10 ता 49 मिपाताळ लोककृष्ण चतुर्दशीकन्या
बुध, 30 ऑक्टो02:37 म.पू.बुध, 30 ऑक्टो01:08 म.उ.10 ता 31 मिस्वर्ग लोकशुक्ल चतुर्थीवृश्चिक

नोव्हेंबर 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
शनि, 2 नोव्हें06:11 म.पू.शनि, 2 नोव्हें05:26 म.उ.11 ता 14 मिपाताळ लोकशुक्ल अष्टमीमकर
मंगळ, 5 नोव्हें03:35 म.उ.बुध, 6 नोव्हें03:44 म.पू.12 ता 8 मिपृथ्वी लोकशुक्ल एकादशीकुंभ
शनि, 9 नोव्हें07:03 म.पू.शनि, 9 नोव्हें07:58 म.उ.12 ता 56 मिस्वर्ग लोकपौर्णिमामेष
बुध, 13 नोव्हें03:12 म.पू.बुध, 13 नोव्हें04:34 म.उ.13 ता 22 मिस्वर्ग लोककृष्ण तृतीयावृषभ
शनि, 16 नोव्हें11:55 म.उ.रवि, 17 नोव्हें12:47 म.उ.12 ता 52 मिपृथ्वी लोककृष्ण सप्तमीकर्क
बुध, 20 नोव्हें02:11 म.उ.गुरु, 21 नोव्हें01:42 म.पू.11 ता 31 मिपृथ्वी लोककृष्ण दशमीसिंह
शनि, 23 नोव्हें07:05 म.उ.रवि, 24 नोव्हें05:30 म.पू.10 ता 25 मिपाताळ लोककृष्ण चतुर्दशीतूळ
गुरु, 28 नोव्हें12:00 म.उ.गुरु, 28 नोव्हें10:32 म.उ.10 ता 32 मिपाताळ लोकशुक्ल चतुर्थीधनु

डिसेंबर 2030

सुरूसमाप्तकालावधीप्रकारतिथीचंद्र रास
रवि, 1 डिसें04:48 म.उ.सोम, 2 डिसें04:26 म.पू.11 ता 38 मिपृथ्वी लोकशुक्ल अष्टमीकुंभ
गुरु, 5 डिसें05:57 म.पू.गुरु, 5 डिसें06:44 म.उ.12 ता 47 मिपृथ्वी लोकशुक्ल एकादशीमीन
सोम, 9 डिसें01:30 म.पू.सोम, 9 डिसें02:49 म.उ.13 ता 20 मिस्वर्ग लोकपौर्णिमावृषभ
गुरु, 12 डिसें10:44 म.उ.शुक्र, 13 डिसें11:56 म.पू.13 ता 11 मिस्वर्ग लोककृष्ण तृतीयामिथुन
सोम, 16 डिसें04:57 म.उ.मंगळ, 17 डिसें05:19 म.पू.12 ता 21 मिपृथ्वी लोककृष्ण सप्तमीसिंह
शुक्र, 20 डिसें03:44 म.पू.शुक्र, 20 डिसें02:50 म.उ.11 ता 6 मिपाताळ लोककृष्ण दशमीकन्या
सोम, 23 डिसें06:23 म.पू.सोम, 23 डिसें04:37 म.उ.10 ता 13 मिस्वर्ग लोककृष्ण चतुर्दशीवृश्चिक
शुक्र, 27 डिसें11:19 म.उ.शनि, 28 डिसें10:06 म.पू.10 ता 47 मिपाताळ लोकशुक्ल चतुर्थीमकर
मंगळ, 31 डिसें06:54 म.पू.मंगळ, 31 डिसें07:06 म.उ.12 ता 12 मिपृथ्वी लोकशुक्ल अष्टमीमीन

भद्रा

प्रकार आणि त्यांचा अर्थ

  • स्वर्ग लोकस्वर्गातली भद्रा, हानिकारक नाही
  • पाताळ लोकपाताळातली भद्रा, हानिकारक नाही
  • पृथ्वी लोकपृथ्वीवरची भद्रा, शुभ कार्य टाळा

भद्रा

भद्रा म्हणजे काय

करण म्हणजे तिथीचा अर्धा भाग. अकरा करणांपैकी विष्टी हे ते करण, ज्याला परंपरा भद्रा म्हणते आणि टाळते. ती प्रत्येक चांद्र महिन्यात त्याच आठ अर्ध-तिथींमध्ये येते. शुक्ल चतुर्थीचा उत्तरार्ध, शुक्ल अष्टमीचा पूर्वार्ध, शुक्ल एकादशीचा उत्तरार्ध, पौर्णिमेचा पूर्वार्ध, कृष्ण तृतीयेचा उत्तरार्ध, कृष्ण सप्तमीचा पूर्वार्ध, कृष्ण दशमीचा उत्तरार्ध आणि कृष्ण चतुर्दशीचा पूर्वार्ध.

भद्रा कुठे राहते, म्हणजे तिचा वास, हे करण सुरू होतं त्या क्षणीच्या चंद्र राशीवरून ठरतं. चंद्र मेष, वृषभ, मिथुन किंवा वृश्चिकेत असेल तर भद्रा स्वर्ग लोकात, कन्या, तूळ, धनु किंवा मकरेत असेल तर पाताळ लोकात, आणि कर्क, सिंह, कुंभ किंवा मीनेत असेल तर पृथ्वी लोकात असते. मुहूर्त चिंतामणीच्या नियमानुसार फक्त पृथ्वीवरची भद्रा हानिकारक आहे, बाकीच्या दोन्हींमध्ये शुभ कार्य करता येतं.

भद्रा सर्वात जास्त दोन सणांना महत्त्वाची ठरते. रक्षाबंधन श्रावण पौर्णिमेला येतं, आणि पौर्णिमेचा पूर्वार्ध भद्रा असतो, म्हणून राखी भद्रा संपल्यावरच बांधली जाते. फाल्गुन पौर्णिमेचं होलिका दहनही याच नियमाने होतं.

भद्रा

भद्रेत काय थांबवलं जातं

  1. रक्षाबंधनाला राखी बांधणं, भद्रा संपेपर्यंत
  2. होळी पेटवणं
  3. लग्न, मुंज किंवा गृहप्रवेश यांसारखे संस्कार
  4. प्रवास किंवा नवा व्यवसाय सुरू करणं
  5. हे सगळं फक्त पृथ्वी लोकातल्या भद्रेलाच लागू आहे

भद्रा

प्रश्न

प्रत्येक भद्रा संपेपर्यंत थांबावं लागतं का?
नाही. शास्त्रीय नियमानुसार फक्त पृथ्वीवर राहणारी भद्रा वर्ज्य आहे. चंद्र मेष, वृषभ, मिथुन, वृश्चिक, कन्या, तूळ, धनु किंवा मकरेत असेल तर भद्रा स्वर्गात किंवा पाताळात असते आणि तिचा दोष लागत नाही. या पानावर प्रत्येक वेळेसोबत तिचा वास लिहिला आहे.
रक्षाबंधनाला भद्रा किती वेळ असते?
श्रावण पौर्णिमेचा पूर्वार्ध विष्टी करण असतो, म्हणून पौर्णिमा लागल्यापासून साधारण बारा तास भद्रा असते, आणि राखी ती संपल्यावर बांधली जाते. त्या वर्षीचा नेमका शेवट वरच्या तक्त्यात श्रावण पौर्णिमेच्या ओळीत आहे.
या वेळा माझ्या शहरासाठी बरोबर आहेत का?
हो, भारतात कुठेही. करण चंद्र आणि सूर्य यांच्यातल्या अंतरावरून ठरतं, जे संपूर्ण पृथ्वीसाठी एकाच क्षणी बदलतं. इथल्या सर्व वेळा भारतीय प्रमाण वेळेत आहेत.
पंडितजींना विचारा